Spis treści
Wprowadzenie
Regularny serwis sprężarki śrubowej nie ogranicza się wyłącznie do wymiany oleju, filtrów i separatora. Chociaż są to podstawowe czynności eksploatacyjne, równie istotna jest kontrola pozostałych podzespołów odpowiadających za przenoszenie napędu, regulację temperatury oraz prawidłową pracę modułu śrubowego.
W pierwszej części artykułu omówiliśmy najważniejsze elementy układu olejowego i filtracyjnego, a także znaczenie prawidłowego odprowadzania kondensatu. Teraz skupimy się na kolejnych czynnościach, które powinny być uwzględnione w harmonogramie przeglądów technicznych.
Serwis sprężarki śrubowej obejmuje również dodatkowe czynności – kontrolę pasów klinowych, wkładki termostatu oraz sprzęgła napędowego. Elementy te mogą podlegać naturalnemu zużyciu podczas eksploatacji, dlatego ich stan ma duże znaczenie dla niezawodności całego urządzenia, choć np. sprzęgło nie musi być wymieniane tak często jak olej w sprężarce.
Czego dowiesz się z tego artykułu?
- Jaką funkcję pełnią pasy klinowe w sprężarce śrubowej i co należy sprawdzić podczas ich przeglądu?
- Za co odpowiada wkładka termostatu i jakie mogą być skutki jej uszkodzenia?
- Jak działa sprzęgło napędowe w sprężarce śrubowej?
- Jak często należy kontrolować i wymieniać elementy sprzęgła?
- Jakie korzyści przynosi regularny serwis sprężarki śrubowej?
Kontrola i wymiana pasów klinowych w sprężarce śrubowej
W części sprężarek śrubowych napęd z silnika elektrycznego na moduł śrubowy przenoszony jest za pomocą pasów klinowych. Jest to stosunkowo proste rozwiązanie mechaniczne, które umożliwia przekazywanie momentu obrotowego pomiędzy kołami pasowymi. Podczas pracy urządzenia pasy podlegają stałym obciążeniom mechanicznym. Z czasem dochodzi do stopniowego zużycia ich powierzchni, zmiany właściwości materiału oraz pogorszenia napięcia.
Jednym z najczęstszych problemów jest niewłaściwy naciąg pasa. Zbyt luźny pas może ślizgać się na kole pasowym, powodując straty energii, zwiększone nagrzewanie oraz spadek sprawności przenoszenia napędu.
Z kolei nadmierne napięcie może prowadzić do przeciążenia łożysk wałów i przyspieszonego zużycia elementów mechanicznych.
Co należy sprawdzić podczas przeglądu pasów klinowych?
- stan powierzchni pasa – wątpliwości powinna wzbudzić obecność pęknięć, przetarć, odkształceń i innych uszkodzeń mechanicznych,
- prawidłowy naciąg – należy sprawdzić zgodność napięcia z wartościami określonymi przez producenta,
- stan kół pasowych – to kontrola zużycia rowków oraz obecności uszkodzeń mogących wpływać na współpracę z pasem,
- ustawienie napędu – sprawdzenie czy koła pasowe są prawidłowo położone względem siebie.
W przypadku wykrycia uszkodzeń konieczna może być wymiana pasa. Jeżeli napęd wykorzystuje kilka pasów klinowych pracujących równolegle, należy wymieniać cały komplet, zgodnie z wymaganiami producenta, aby zapewnić równomierne przenoszenie obciążeń.
Warto również zwrócić uwagę na nietypowe odgłosy podczas pracy sprężarki, takie jak piski czy odgłosy tarcia. Mogą one świadczyć o problemach z układem napędowym, choć nie zawsze ich przyczyną są same pasy. Regularna kontrola napędu pasowego pozwala ograniczyć ryzyko jego nagłego uszkodzenia, które mogłoby doprowadzić do nieplanowanego zatrzymania sprężarki.
Sprawdzenie wkładki termostatu
Kolejnym elementem wymagającym okresowej kontroli jest wkładka termostatu, która stanowi część układu regulacji temperatury oleju. W sprężarkach śrubowych z wtryskiem oleju układ chłodzenia ma za zadanie utrzymywać odpowiednie warunki pracy urządzenia. Jednym z jego elementów jest właśnie zawór termostatyczny, który reguluje przepływ oleju przez chłodnicę.
,,Wkładka termostatu reaguje na zmianę temperatury oleju i steruje położeniem elementu zaworowego. W zależności od temperatury odpowiednia część strumienia oleju może być kierowana przez chłodnicę lub z jej pominięciem. Dzięki temu układ może stabilizować temperaturę oleju w zakresie przewidzianym dla konkretnego modelu sprężarki.” – Paweł Oskroba, Prezes Zarządu w Air-Com Pneumatyka Automatyka.
Prezes i współzałożyciel firmy Air-Com Pneumatyka-Automatyka. Od ponad 20 lat jest związany z sektorem pneumatyki i automatyki przemysłowej, gdzie konsekwentnie rozwija Air-Com Pneumatyka-Automatyka, jedną z najbardziej rozpoznawalnych marek w branży. Paweł Oskroba od lat promuje rozwój kompetencji branżowych, dzieląc się wiedzą w materiałach wideo oraz prowadząc podcast Jeden na Jeden o przemyśle, w którym rozmawia z gośćmi o wyzwaniach polskiego sektora produkcyjnego.
Uszkodzenie wkładki termostatu może zaburzyć prawidłową regulację przepływu. Przykładowo, gdy zawór nie kieruje odpowiedniej ilości oleju przez chłodnicę, może dojść do nadmiernego wzrostu temperatury pracy urządzenia – a to przyspiesza starzenie się oleju i może niekorzystnie wpływać np. na trwałość uszczelnień. Nieprawidłowe działanie wkładki termostatu może również prowadzić do nadmiernego chłodzenia oleju. Jeśli temperatura pracy pozostaje zbyt niska, wzrasta ryzyko gromadzenia się wody w układzie olejowym, co może pogarszać właściwości środka smarnego i przyspieszać zużycie podzespołów.
Podczas serwisu należy więc zweryfikować prawidłową pracę układu termostatycznego, między innymi poprzez kontrolę temperatury oleju i reakcji układu chłodzenia. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości może być konieczna wymiana wkładki termostatu.
Kontrola i wymiana sprzęgła napędowego
W sprężarkach wyposażonych w napęd bezpośredni moment obrotowy z silnika może być przekazywany do modułu śrubowego za pomocą sprzęgła. Zwykle stosuje się sprzęgła elastyczne, wyposażone w element wykonany z odpowiednio dobranego tworzywa lub elastomeru. Ich zadaniem jest przenoszenie momentu obrotowego oraz kompensowanie niewielkich odchyłek ustawienia współpracujących wałów w zakresie dopuszczonym przez producenta.
Element elastyczny pomaga również ograniczać przenoszenie drgań i obciążeń dynamicznych pomiędzy silnikiem a modułem śrubowym.
Podobnie jak inne podzespoły mechaniczne, sprzęgło ulega naturalnemu zużyciu. Pracuje pod wpływem zmiennych obciążeń, temperatury i drgań, a w niektórych warunkach może być również narażone na kontakt z olejem. Stopniowe zużycie elementu elastycznego może powodować powstawanie luzów, nietypowych drgań oraz pogorszenie warunków przenoszenia napędu.
W skrajnych przypadkach dochodzi do uszkodzenia sprzęgła i utraty połączenia pomiędzy silnikiem a modułem śrubowym. Taka awaria skutkuje zatrzymaniem sprężarki i może wymagać dodatkowych napraw. To dlatego podczas przeglądu należy zwrócić uwagę na stan elementu elastycznego, obecność pęknięć i odkształceń, nadmierne luzy oraz prawidłowe ustawienie współpracujących części.
Co ile wymieniać sprzęgło w sprężarce śrubowej?
W niektórych modelach sprężarek producenci przewidują wymianę elementów sprzęgła, nawet jeżeli nie wykazują jeszcze wyraźnych objawów uszkodzenia. Zazwyczaj zaleca się wymianę sprzęgła po 12000 roboczogodzin.
Jakie korzyści daje regularny serwis sprężarki śrubowej?
Regularne przeglądy techniczne pozwalają utrzymać odpowiednią wydajność urządzenia, ograniczyć ryzyko awarii oraz lepiej kontrolować koszty eksploatacji. Najważniejsze korzyści to:
- mniejsze ryzyko awarii i nieplanowanych przestojów – regularne kontrole pozwalają wcześniej wykryć zużycie podzespołów i zaplanować ich wymianę, zanim dojdzie do uszkodzenia sprężarki i zatrzymania produkcji,
- utrzymanie wydajności i ograniczenie zużycia energii – czyste filtry, sprawny separator olejowy oraz prawidłowo działający układ napędowy pomagają ograniczyć straty ciśnienia i energii podczas pracy urządzenia,
- dłuższa żywotność sprężarki – odpowiednie smarowanie, chłodzenie i regularna wymiana elementów eksploatacyjnych ograniczają przedwczesne zużycie modułu śrubowego oraz pozostałych podzespołów,
- lepsze planowanie kosztów utrzymania ruchu – harmonogram przeglądów umożliwia wcześniejsze zamówienie części zamiennych, zaplanowanie postoju serwisowego i ograniczenie wydatków związanych z naprawami awaryjnymi.
W planowaniu przeglądów pomocne są również sterowniki sprężarek, które rejestrują liczbę przepracowanych roboczogodzin i przypominają o zbliżających się terminach serwisu. W bardziej zaawansowanych systemach informacje te mogą być przekazywane zdalnie do działów utrzymania ruchu.
Podsumowanie
Regularny serwis sprężarki śrubowej jest jednym z podstawowych warunków jej bezpiecznej, wydajnej i długotrwałej eksploatacji. Oprócz wymiany oleju, filtrów i separatora należy kontrolować stan układu napędowego oraz elementów odpowiedzialnych za regulację temperatury.
Pasy klinowe, wkładka termostatu i sprzęgło pełnią różne funkcje, ale awaria każdego z tych podzespołów może zakłócić prawidłową pracę sprężarki. Systematyczne przeglądy pozwalają wykrywać zużycie elementów, ograniczać ryzyko nieplanowanych przestojów oraz utrzymywać parametry pracy zgodne z wymaganiami instalacji.
Najważniejsze jest jednak przestrzeganie harmonogramu obsługi określonego przez producenta oraz dostosowanie częstotliwości kontroli do rzeczywistych warunków eksploatacji. Dzięki temu serwis staje się elementem planowego utrzymania ruchu, a nie wyłącznie reakcją na występującą awarię.
FAQ
Jak sprawdzić stan pasów klinowych w sprężarce śrubowej?
Należy skontrolować ich napięcie, powierzchnię, obecność uszkodzeń oraz prawidłowe ustawienie kół pasowych.
Jakie są objawy zużycia pasów klinowych w sprężarce?
Zużyte lub nieprawidłowo napięte pasy mogą powodować piski, poślizg, nadmierne nagrzewanie i spadek sprawności przenoszenia napędu.
Za co odpowiada wkładka termostatu w sprężarce śrubowej?
Wkładka termostatu reguluje przepływ oleju przez chłodnicę, pomagając utrzymać odpowiednią temperaturę pracy sprężarki.
Co ile roboczogodzin należy wymieniać sprzęgło w sprężarce śrubowej?
W niektórych modelach wymianę elementów sprzęgła zaleca się po około 12 000 roboczogodzin, jednak dokładny termin określa producent.
Dlaczego regularny serwis sprężarki śrubowej jest ważny?
Pozwala ograniczyć ryzyko awarii, utrzymać wydajność urządzenia, zmniejszyć straty energii i wydłużyć jego żywotność.
