Spis treści
Wprowadzenie
Podstawowy serwis sprężarki tłokowej nie jest skomplikowany – wyjaśniamy go w 3 krokach, które pozwolą wydłużyć żywotność sprężarki i zapewnić jej wydajne działanie. Sprężarka tłokowa może pracować przez wiele lat, ale pod warunkiem regularnej obsługi. Dotyczy to każdego urządzenia – sprężarek tłokowych i śrubowych, o różnych rozmiarach.
W przypadku wielu konstrukcji najważniejsze czynności eksploatacyjne można sprowadzić do trzech obszarów: wymiany oleju, kontroli filtra powietrza oraz regularnego usuwania kondensatu ze zbiornika. Zaniedbanie każdego z nich może prowadzić do pogorszenia warunków pracy urządzenia i spadku jego wydajności.
Częstotliwość wykonywania poszczególnych czynności zależy od konstrukcji sprężarki, intensywności jej wykorzystania i warunków otoczenia. Inaczej należy traktować urządzenie uruchamiane kilka razy w miesiącu, a inaczej sprężarkę pracującą codziennie w zapylonym zakładzie. Warto podejść do tego zdroworozsądkowo i co jakiś czas sprawdzać każdy z 3 elementów oraz serwisować je według potrzeb.
Czego dowiesz się z tego artykułu?
- Jak działa sprężarka tłokowa i które jej elementy wymagają regularnej obsługi?
- Jak często wymieniać olej w sprężarce tłokowej?
- Kiedy należy czyścić i wymieniać filtr powietrza?
- Dlaczego w zbiorniku sprężarki gromadzi się kondensat i jak często należy go usuwać?
- Jak regularny serwis wpływa na sprawność i żywotność sprężarki tłokowej?
Jak działa sprężarka tłokowa?
Zasada działania sprężarki tłokowej przypomina pracę silnika tłokowego, choć jej zadanie jest nieco inne. Urządzenie zasysa powietrze atmosferyczne, zmniejsza jego objętość, a następnie kieruje sprężone powietrze do zbiornika. Jednym z głównych elementów sprężarki jest cylinder, wewnątrz którego porusza się tłok. Podczas ruchu tłoka w jednym kierunku do cylindra zasysane jest powietrze z otoczenia. Następnie zostaje ono sprężone i przez zawór tłoczny zostaje skierowane do zbiornika ciśnieniowego.
Przed cylindrem znajduje się filtr powietrza. Jego zadaniem jest ograniczenie przedostawania się zanieczyszczeń wraz z zasysanym powietrzem. Sprężone powietrze trafia następnie do zbiornika, w którym może pojawiać się kolejny produkt uboczny pracy układu, czyli kondensat. Wilgoć obecna w powietrzu atmosferycznym podczas sprężania i chłodzenia może wykraplać się w postaci wody. W przypadku sprężarek olejowych kondensat może zawierać również śladowe ilości oleju oraz zanieczyszczenia. Z czasem gromadzi się na dnie zbiornika i powinien być regularnie usuwany.
W sprężarkach olejowych istotną rolę odgrywa również układ smarowania. Zazwyczaj w mniejszych sprężarkach stosowane jest smarowanie rozbryzgowe. Ruchomy element układu zanurza się w oleju znajdującym się w skrzyni korbowej i rozprowadza go na elementy wymagające smarowania. Olej zmniejsza tarcie pomiędzy współpracującymi częściami i pomaga ograniczać ich zużycie. Z czasem jednak traci swoje właściwości, dlatego jego regularna wymiana jest jednym z podstawowych elementów konserwacji sprężarki.
,,Często spotykamy się z tym, że klienci kupują sprężarkę i myślą, że będzie ona pracowała wiecznie. Natomiast jest to urządzenie, które też należy przeglądać, też należy serwisować, też należy wymieniać w nim olej czy filtr powietrza i spuszczać wodę ze zbiornika. Użytkownicy często o tym zapominają, a ta prosta operacja potrafi zdecydowanie wydłużyć pracę sprężarki. W zależności od tego, gdzie jest wykorzystywane urządzenie, musimy częściej lub rzadziej dokonywać przeglądów. Producenci mówią wprost – wymiana oleju powinna odbyć się minimum raz w roku lub co 300 roboczogodzin.” – komentuje Paweł Oskroba, Prezes Zarządu w Air-Com Pneumatyka Automatyka.
Prezes i współzałożyciel firmy Air-Com Pneumatyka-Automatyka. Od ponad 20 lat jest związany z sektorem pneumatyki i automatyki przemysłowej, gdzie konsekwentnie rozwija Air-Com Pneumatyka-Automatyka, jedną z najbardziej rozpoznawalnych marek w branży. Paweł Oskroba od lat promuje rozwój kompetencji branżowych, dzieląc się wiedzą w materiałach wideo oraz prowadząc podcast Jeden na Jeden o przemyśle, w którym rozmawia z gośćmi o wyzwaniach polskiego sektora produkcyjnego.
Krok 1. Wymiana oleju w sprężarce tłokowej
W olejowej sprężarce tłokowej regularna wymiana oleju jest jedną z najważniejszych czynności eksploatacyjnych. Środek smarny pracuje w trudnych warunkach – jest poddawany działaniu podwyższonej temperatury i ma kontakt z elementami wykonującymi intensywny ruch. Wraz z czasem eksploatacji olej ulega starzeniu i stopniowo traci swoje pierwotne właściwości. Pogarsza się jego zdolność do tworzenia odpowiedniej warstwy smarnej pomiędzy współpracującymi elementami.
Praca na zużytym oleju zwiększa ryzyko przyspieszonego zużycia mechanicznego. W skrajnym przypadku niewystarczające smarowanie może doprowadzić np. do przegrzewania i zatarcia elementów sprężarki.
Jak często wymieniać olej w sprężarce tłokowej?
Nie ma jednego uniwersalnego wskazania dla wszystkich urządzeń. Zazwyczaj zaleca się wymianę oleju raz w roku lub po przepracowaniu 300 roboczogodzin. Należy stosować olej o parametrach wskazanych przez producenta oraz przestrzegać określonych przez niego okresów serwisowych. Podczas serwisu warto również sprawdzić poziom oleju. Zarówno jego niedostateczna ilość, jak i nieprawidłowo wykonana wymiana mogą wpływać na warunki smarowania mechanizmu.
Krok 2. Czyszczenie i wymiana filtra powietrza
Sprężarka do swojej pracy potrzebuje dużej ilości powietrza atmosferycznego. Zanim trafi ono do cylindra, powinno przejść przez filtr wlotowy, który zatrzymuje część znajdujących się w nim zanieczyszczeń. W mniejszych sprężarkach tłokowych zwykle jest to wkład wykonany z materiału filtracyjnego, który ma chronić wnętrze urządzenia przed pyłem i większymi zanieczyszczeniami.
Zapchany filtr zwiększa opory po stronie ssawnej, przez co sprężarka ma utrudniony dostęp do powietrza. Może to negatywnie wpływać na jej wydajność i warunki pracy, a w niekorzystnych warunkach sprzyjać nadmiernemu nagrzewaniu. Zużyty, uszkodzony lub silnie zabrudzony wkład należy wymienić na nowy. Koszt takiego elementu jest zwykle niewielki w porównaniu z potencjalnymi konsekwencjami pracy sprężarki z ograniczonym przepływem powietrza.
Jak często wymieniać filtr powietrza w sprężarce tłokowej?
Filtry wymienia się w zależności od potrzeb i ich zanieczyszczenia. W zapylonych środowiskach można kilka razy w tygodniu oczyszczać filtry z pyłu – np. przedmuchać je sprężonym powietrzem. Pozwala to pozbyć się niektórych zanieczyszczeń, ale należy przy tym pamiętać, że czyszczenie nie zastępuje wymiany filtra. Częstotliwość kontroli filtra powinna być dostosowana do środowiska pracy, ponieważ sprężarka pracująca w stosunkowo czystym pomieszczeniu będzie miała inne wymagania niż urządzenie wykorzystywane w stolarni, zakładzie obróbki materiałów czy innym miejscu o wysokim zapyleniu.
Krok 3. Spust kondensatu ze zbiornika sprężarki
Trzeci element podstawowego serwisu jest jednocześnie jednym z najczęściej pomijanych. Chodzi o spuszczanie kondensatu ze zbiornika sprężarki.
Powietrze atmosferyczne zawsze zawiera pewną ilość pary wodnej. Jej zawartość zależy między innymi od temperatury i wilgotności otoczenia. Podczas pracy sprężarki powietrze jest sprężane, nagrzewa się, a następnie schładza. W efekcie część zawartej w nim wilgoci wykrapla się i trafia do zbiornika.
Po pewnym czasie na jego dnie może znajdować się znaczna ilość cieczy. Nie zawsze jest to czysta woda. W sprężarkach olejowych może powstawać kondensat wodno-olejowy, zawierający również olej, produkty korozji i inne zanieczyszczenia. Do opróżniania zbiornika służy zawór spustowy umieszczony w jego dolnej części. W zależności od konstrukcji może to być prosty zawór ręczny albo specjalny zawór do odprowadzania kondensatu.
Jak często spuszczać kondensat ze sprężarki tłokowej?
Przy regularnie użytkowanej sprężarce kontrola powinna być wykonywana systematycznie, zgodnie z instrukcją producenta. W wielu zastosowaniach oznacza to znacznie częściej niż podczas okresowego, np. rocznego przeglądu. W często używanych sprężarkach zalecamy opróżnianie kondensatu np. raz w tygodniu.
Nagromadzona woda zajmuje część objętości zbiornika, przez co zmniejsza się przestrzeń przeznaczona na magazynowanie sprężonego powietrza. Może to powodować częstsze uruchamianie sprężarki, a co za tym idzie – większe zużycie energii elektrycznej. Obecność wody wewnątrz stalowego zbiornika sprzyja również korozji, dlatego nie należy pozostawiać kondensatu przez długi czas.
Jakie korzyści daje regularny serwis sprężarki tłokowej?
Regularna konserwacja nie sprawi, że sprężarka stanie się urządzeniem bezawaryjnym, ale pozwala ograniczyć wiele problemów wynikających z niewłaściwej eksploatacji. Pierwszą korzyścią jest ochrona elementów mechanicznych. Świeży olej o właściwych parametrach zapewnia odpowiednie warunki smarowania i pomaga ograniczyć zużycie współpracujących części. Ma to szczególne znaczenie w urządzeniu, w którym tłok i inne elementy ruchome wykonują tysiące cykli podczas pracy.
Po drugie, jest to zapewnienie odpowiednich warunków zasysania powietrza. Czysty filtr ogranicza ilość zanieczyszczeń trafiających do wnętrza sprężarki i ułatwia jej zassanie powietrza atmosferycznego.
Regularne odprowadzanie kondensatu pozwala natomiast utrzymać użyteczną pojemność zbiornika i ograniczyć długotrwały kontakt jego wewnętrznych powierzchni z wodą. Jest to ważne zarówno z punktu widzenia eksploatacji, jak i trwałości zbiornika.
Systematyczny serwis sprężarki tłokowej ma jeszcze jedną zaletę – daje możliwość wcześniejszego zauważenia nieprawidłowości. Podczas kontroli poziomu oleju, filtra czy zaworu spustowego można zwrócić uwagę na wycieki, nietypowe zabrudzenia, ślady korozji, nadmierne drgania lub inne objawy, które mogą świadczyć o rozwijającym się problemie. Taka podstawowa konserwacja jest więc częścią profilaktyki eksploatacyjnej sprężarki tłokowej. Kilka prostych operacji wykonywanych regularnie może ograniczyć ryzyko kosztownej naprawy i nieplanowanego wyłączenia urządzenia.
Zobacz również nasz film na ten temat: Serwis sprężarki tłokowej: 3 rzeczy, które wydłużą jej żywotność
Podsumowanie
Podstawowy serwis sprężarki tłokowej można sprowadzić do trzech najważniejszych obszarów: oleju, filtra powietrza oraz kondensatu. Wymiana oleju pozwala utrzymać odpowiednie warunki smarowania ruchomych części. Kontrola, czyszczenie i wymiana filtra powietrza ograniczają dopływ zanieczyszczeń oraz pomagają zachować prawidłowe warunki zasysania. Regularny spust kondensatu zapobiega gromadzeniu się wody i zanieczyszczeń na dnie zbiornika.
Podsumowując, najważniejsza jest regularność. Sprężarka tłokowa, podobnie jak inne urządzenia mechaniczne, wymaga konserwacji. Kontrola oleju, filtra i kondensatu to trzy podstawowe czynności, które pomagają utrzymać jej sprawność i ograniczyć ryzyko przedwczesnego zużycia.
FAQ
Jak często należy serwisować sprężarkę tłokową?
Elementy sprężarki mogą wymagać obsługi w różnych odstępach czasu, dlatego należy kierować się zdrowym rozsądkiem, zaleceniami producenta i stanem urządzenia.
Jak często wymieniać olej w sprężarce tłokowej?
Zazwyczaj zaleca się wymianę raz w roku lub po około 300 godzinach pracy. Warto również regularnie kontrolować poziom i stan oleju.
Jak rozpoznać, że filtr powietrza w sprężarce wymaga wymiany?
Filtr należy wymienić, jeżeli jest silnie zabrudzony, uszkodzony lub jego oczyszczenie nie pozwala przywrócić odpowiedniego przepływu powietrza.
Dlaczego trzeba spuszczać kondensat ze zbiornika sprężarki?
Gromadzący się kondensat zmniejsza użyteczną pojemność zbiornika, a jej długotrwała obecność może sprzyjać korozji jego wewnętrznych powierzchni.
Jak często spuszczać kondensat ze sprężarki tłokowej?
Kondensat warto kontrolować i usuwać systematycznie, np. raz w tygodniu, o ile producent nie zaleca innego interwału.
